Tag Archives: veranderproces

Flexibel management

In dit stukje geef ik 36 aanbevelingen voor flexibel management, om flexibel te reageren op onverwachte gebeurtenissen. Managers in het sociale domein kunnen die nu wel gebruiken – lijkt me. Maar niet alleen managers. In de onderstaande video spreekt Andries Baart tijdens het F-ACT congres 2015. over de verstandige professional (zie laatste 10 minuten). Deze verstandige professional kan omgaan met tegenstrijdige doelen en onzekerheden, kan improviseren en verder kijken dan ’evidence based’ kennis, gaat door/stopt niet (en schuift zeker niet af/door), etc.

 

Hieronder beschrijf ik twee competenties die helpen bij het managen van het onverwachte – door oplettende managers en door verstandige professionals. Dat doe ik aan de hand van een mooi boek dat Weick & Sutcliffe 15 jaar geleden hebben geschreven. Zij beschrijven hoe het er aan toe gaat in zogenaamde High Reliability Organizations (HRO), organisaties waar eigenlijk niets mis mag gaan, zoals vliegdekschepen en kerncentrales. De auteurs menen dat andere organisaties kunnen leren van de manier waarop deze organisaties de risico’s onder controle houden. Het gaat daarbij in wezen om twee zaken: (1) signaleren van zogenaamde ’weak signals’ om te voorkomen dat het onverwachte gebeurd; (2) snel en adequaat reageren als het onverwachte toch optreedt, zodat de consequenties beperkt blijven. Opvallend in HRO’s is dat in tijden van (bijna) incidenten/rampen het reguliere management een stap terug doet en dat de inhoudelijk deskundigen de leiding overnemen. Continue reading Flexibel management

Transformatie Sociaal Domein (2)

Het vorige bericht in deze reeks over de transformatie sociaal domein sloot ik af met de vraag: komt er na de revolutie van de transitie een periode van evolutie om ook echt te transformeren? Gaat men lokaal ook aan de slag om de juiste mensen (’professionals’) op de juiste plek te krijgen, de benodigde competenties te leren en als sociaal wijkteam gezamenlijk te leren van de altijd weerbarstige praktijk?

Het is, na acht maanden, te vroeg om deze vraag te beantwoorden, maar we kunnen wel signalen oppikken uit de praktijk. De eerste maanden na de transitie is er waarschijnlijk vaker over de gedecentraliseerde taken gesproken in de Tweede Kamer dan in de gemiddelde gemeenteraad. Ook zijn er tal van bewegingen om op landelijk niveau zaken vast te leggen in regelingen of kwaliteitskaders en te sturen via een landelijk plan van aanpak (bijvoorbeeld rond ‘verwarde personen’) en Stedelijk Kompassen 3.0 (beschermd wonen). Dat zouden we kunnen zien als centralistische stuiptrekkingen van het oude systeem en daarmee afdoen … als er lokaal tegelijkertijd ook echt iets aan het veranderen is, als we in de praktijk ook feitelijk kunnen waarnemen dat gemeenten in staat zijn om de veranderweg te vervolgen: via evolueren, improviseren en al doende leren. Welke signalen komen er uit de praktijk?  Continue reading Transformatie Sociaal Domein (2)

Transformatie Sociale Domein (opmaat)

NRC01072015

 

Eind 2014 had ik een begin van een blog over mijn eigen ervaringen in de transitie jeugdzorg, maar ik had het te druk met werken en daarom is deze nooit afgemaakt en geplaatst. Nu gebruik ik deze tekst als opmaat voor een serie blogs over de transformatie van het sociale domein. Continue reading Transformatie Sociale Domein (opmaat)

Markt van wel en gezond zijn (1)

Net voordat ik andragologie ging studeren in 1981, heb ik het boek De Markt van Welzijn en Geluk van Hans Achterhuis gelezen. Nu, bijna 35 jaar later, ben ik het boek aan het herlezen.

Hans Achterhuis in 1980

In het welzijnswerk en de wereld is intussen veel veranderd, maar sommige teksten blijven interessant om over na te denken. Over de neiging van welzijnswerkers toen, om onder het mom van preventie steeds verder in het leven van mensen binnen te dringen, schrijft Achterhuis:   Continue reading Markt van wel en gezond zijn (1)

Steunend stelsel

Update 18 augustus 2015: 3 plaatjes aan het einde toegevoegd om het ‘gat’ tussen generalisten en specialisten te verbeelden.

Steunend stelsel

 

Met het boek Steunend Stelsel geeft Pieterjan van Delden een goed beeld van de veranderopgaven in het sociale domein in Nederland – de transformatie na de transitie, zogezegd. Het boek beschrijft drie sleutelopgaven voor gemeenten en partners:

  1. Uitbouwen van sociale netwerken van burgers;
  2. Creëren van een markante lokale ondersteuningsstructuur;
  3. Samenhang brengen in het totale aanbod.

Continue reading Steunend stelsel

Perspectief op verandering (2)

[Dit is een update van een bericht van augustus 2013.]

Is het perspectief dat een professional in een sociaal wijkteam heeft op de veranderingen in het sociale domein, als gevolg van de decentralisatie van taken naar gemeenten, anders dan het perspectief van een buitenstaander (directeur van een zorginstelling, gemeente- secretaris, wethouder, journalist, koepelorganisatie, beleidsambtenaar)?

Het referentiekader waarmee we naar verandering kijken, bepaalt wat we waarnemen, wat we beschrijven en definiëren als verandering. Het wordt bepaald door het standpunt – letterlijk: het punt waar we staan en van waaruit we de wereld aanschouwen.

Change is in the eye of the beholder.

 

Twee wiskundigen uit de 18e eeuw, Leonhard Euler (1707-1783) en Joseph-Louis Langrange (1736-1813) hadden verschillende perspectieven op stromen van vloeistof. Het referentiekader van Euler is dat van een buitenstaander, dat de stroom beschrijft zoals het beweegt door de ruimte, bezien vanuit een vast punt. Het referentiekader van Langrange beweegt mee met de stroom, letterlijk: het kader rekt en buigt met de stroom mee.

Continue reading Perspectief op verandering (2)

Zeggen waar het op staat

Verhullend_taalgebruik

De tekst in het plaatje hierboven komt uit een brief van Minister Schippers over de ambulantisering van de GGZ. Het gemarkeerde (gele) deel verwoordt de heersende ideologie op het terrein van de maatschappelijke zorg in het gebruikelijke verhullende taalgebruik. (Dit is slechts een voorbeeld: neem een beleidsdocument van een willekeurige gemeente over de transitie jeugdzorg, of transitie AWBZ, en je komt dezelfde verhullende frasen tegen.)

Continue reading Zeggen waar het op staat

Opkomende verandering

Emergence as a core complexity construct tells us that innovators can’t determine in advance what will happen, so evaluators can’t determine in advance what to measure. We have to be watching for whatever emerges. We have to expect the unexpected. We have to be prepared. In a lecture on scientific discovery given at the University of Lille in 1854, Louis Pasteur asserted: “Dans les champs de l’observation le hasard ne favorise que les esprits prepares” (In the fields of observation chance favors only the prepared mind).

Bron: Patton MQ (2011) Developmental Evaluation – applying complexity concepts to enhance innovation and use. New York: The Guilford Press. [p.126]

Noodzakelijke tegenbeweging

Update oktober 2015

Nu, enkele maanden na de transitie en drie jaar na het publiceren van onderstaande blog, kunnen we in de kranten en op het Internet veel lezen over de toegenomen bureaucratie in de zorg en andere knelpunten. Is dat
tijdelijk, of moeten we ervoor vrezen dat ondergenoemde beweging helaas niet gemaakt wordt … en dat de administrateurs aan de macht zijn en de gemeenteraden het nakijken hebben?

Verder valt de scheiding tussen cure en care steeds meer op. In beleidstukken gaat het over ‘vraaggericht’ en ‘integraal’, maar in de praktijk zien we tekenen dat behandeling en begeleiding steeds meer uit elkaar gedreven worden, dat zorgverzekeraars en gemeenten (nog) vooral met hun eigen ding bezig zijn. (zie daarover recentere blog n.a.v. het boek Steunend Stelsel — en dan met name de plaatjes onderaan dat bericht).

Als de eerste signalen duiden op meer bureaucratie in plaats van minder én op een toename van het aantal mensen die tussen wal en schip dreigen te raken, dan betekent dat nog niet dat de doelstellingen niet deugen. Het betekent wel dat er extra inspanningen nodig zijn om die doelstellingen te realiseren.  Daarvoor is het vooral nodig dat gemeenten en zorgverzekeraars — echt — samen op gaan trekken.

 


 

 

Continue reading Noodzakelijke tegenbeweging