Veerkracht

“Misschien heeft u zich wel eens afgevraagd hoe het mogelijk is dat mensen die rampen of kampen hebben overleefd, langdurige onderdrukking en vernedering doorstaan, fysieke en geestelijke uitputting hebben geleden, dit zonder ernstige psychische littekens, zoals depressies, zijn doorgekomen. Een van de verklaringen is dat sommigen van hen drager zullen zijn van een genvariant die hun hormonale stressrespons beperkt waardoor geen beschadiging in hun hersenen optreedt. Het is een voorbeeld van hoe genetisch onderzoek niet alleen licht kan laten schijnen over onze kwetsbaarheden maar ons kan leren over een minstens zo belangrijke eigenschap: veerkracht. Dat laatste aspect van ons bestaan heeft tot nu toe weinig aandacht van onderzoekers gekregen. Onterecht, zo blijkt.*” [p.187]

* “Onderzoek naar de achtergronden van veerkracht is waarschijnlijk wetenschappelijk even informatief als studies naar de oorzaken van kwetsbaarheid. Zie bijvoorbeeld: Feder A, Nestier EJ, Charney DS. Psychobiology and molecular genetics of resilience. Nat Rev Neurosci 2009; 10:446-57″ [noot 27, p.249]

[Bron: René Kahn (2011) De Appel en de Boom – Waarom ben je wie je bent? Is dat Aanleg of opvoeding? Amsterdam: Balans.]

Helpen om “Nee” te zeggen

In zijn recente boek “De Appel en de Boom” schrijft René Kahn over het samenspel van aanleg (genen) en opvoeding (omgeving) bij het ontstaan en voortduren van enkele menselijke eigenschappen als criminaliteit, intelligentie en verslavingen. Het is opnieuw een helder boek.

In het hoofdstuk “De rol van (leef)tijd: verslaving als voorbeeld” beschrijft Kahn eerst de rol van genen en enzymen op het ontwikkelen van een verslaving. De hoeveelheid dopamine in het ‘vooronder’ van de hersenen blijkt een belangrijke rol te spelen bij het wel of niet “nee” kunnen zeggen tegen verleidingen. Maar de genen verklaren niet alles. Bij volwassenen is de invloed van genen groter dan bij jeugdigen. Bij jeugdigen is de directe invloed van de omgeving nog groter – daar ligt dus een window of opportunity. Kahn haalt een aantal onderzoeken aan waaruit blijkt dat kinderen van ongeïnteresseerde ouders veel vaker gaan roken of drugs gebruiken dan kinderen van betrokken ouders. Continue reading

Ook jeugd-GGz naar gemeenten?!

In het recente nummer van MGv heeft Tom van Yperen een kort stukje geschreven over een ‘heet onderwerp‘ in de transitie van de jeugdzorg (naar de gemeenten). Namelijk of de Jeugd-GGz wel of niet ook over moet naar de gemeenten.

De GGz-sector vindt van niet, omdat het gaat over zorg voor zieke kinderen met ernstige problemen. Dat de jeugd-GGz zich feitelijk voor een groot deel richt op de niet-ernstige problemen, en de kinderen met ernstige problemen niet in behandeling neemt, heb ik eerder op deze pagina’s beschreven (zie Dubbele fout in de jeugd-GGz) en wordt ook door Van Yperen onderuit gehaald als argument.

Continue reading

Toekomstbestendige basispsychiatrie

Philippe Delespaul heeft in MGv een prikkelend artikel geschreven over de toekomst van de GGz. Hij stelt dat de GGz-sector keuzes moet maken, omdat de capaciteit veel kleiner is dan de behoefte (4% versus 25% van de bevolking).

Delespaul is van mening dat de GGz in deze tijd van bezuinigingen het initiatief moet nemen, met voorstellen en oplossingen moet komen (en niet alleen blijven mopperen op de overheid en wat er allemaal fout is).

Continue reading

Wat is OGGz? En wat is het niet?

 

Ik wil een oude vraag oprakelen: wat is Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGz)? En wat is het niet?

Recent was ik bij een interessante bijeenkomst over de OGGz in Utrecht. Daar werden o.a. een paar mooie voorbeelden van onderzoek gepresenteerd. Tijdens die bijeenkomst werd mij ook duidelijk dat sommige onderzoekers en mensen uit de praktijk de OGGz inmiddels heel breed zien: de OGGz omvat dan ongeveer de hele Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

Centraal in de afbakening van de OGGz staan twee begrippen: (1) kwetsbare personen en (2) geestelijke gezondheid.

Continue reading

Dubbele fout in de jeugd-GGz

 

De laatste jaren zien we een sterke toename van het zorggebruik in de tweedelijns jeugdzorg. Volgens velen komt dat niet omdat kinderen en jongeren meer dan vroeger ernstige problemen hebben, maar heeft het meer te maken met veranderingen in de samenleving (we zijn minder tolerant voor alledaagse problemen in de opvoeding). Anderen wijzen op de groep kinderen die wel ernstige problemen heeft, maar niet onder behandeling zijn. Volgens onderzoekers van het Trimbos Instituut zijn beide beweringen waarschijnlijk waar — en kunnen we spreken van een dubbele fout: Continue reading