Tag Archives: AWBZ-begeleiding

Transformatie Sociaal Domein (2)

Het vorige bericht in deze reeks over de transformatie sociaal domein sloot ik af met de vraag: komt er na de revolutie van de transitie een periode van evolutie om ook echt te transformeren? Gaat men lokaal ook aan de slag om de juiste mensen (’professionals’) op de juiste plek te krijgen, de benodigde competenties te leren en als sociaal wijkteam gezamenlijk te leren van de altijd weerbarstige praktijk?

Het is, na acht maanden, te vroeg om deze vraag te beantwoorden, maar we kunnen wel signalen oppikken uit de praktijk. De eerste maanden na de transitie is er waarschijnlijk vaker over de gedecentraliseerde taken gesproken in de Tweede Kamer dan in de gemiddelde gemeenteraad. Ook zijn er tal van bewegingen om op landelijk niveau zaken vast te leggen in regelingen of kwaliteitskaders en te sturen via een landelijk plan van aanpak (bijvoorbeeld rond ‘verwarde personen’) en Stedelijk Kompassen 3.0 (beschermd wonen). Dat zouden we kunnen zien als centralistische stuiptrekkingen van het oude systeem en daarmee afdoen … als er lokaal tegelijkertijd ook echt iets aan het veranderen is, als we in de praktijk ook feitelijk kunnen waarnemen dat gemeenten in staat zijn om de veranderweg te vervolgen: via evolueren, improviseren en al doende leren. Welke signalen komen er uit de praktijk?  Continue reading Transformatie Sociaal Domein (2)

Vooruit denken

In het vorige bericht op deze blog schreef ik al over het boek “De DSM-5 Voorbij!” van Jim van Os. Over de bureaucratisering in de GGz die een ondoordringbare tussenlaag heeft opgeleverd van DSM-5 diagnoses, NZa-prestaties, Zorgzwaartepakketten, enzovoorts. Van Os beschrijft genuanceerd hoe deze situatie is ontstaan. De medicalisering en daarmee de behoefte om ziekten te classificeren (via de DSM) speelt een belangrijke rol. Maar ook de mislukte introductie van marktwerking in de zorg – waarbij de overheid, zorgverzekeraars en zorgaanbieders elk hun eigen rol/bijdragen hebben – is debet aan de ontstane situatie. Van Os wijst niet één oorzaak of schuldige aan, maar is wel heel duidelijk in het benoemen van de situatie, zoals:

 

“(…) voor nu wil ik volstaan met de conclusie dat terwijl de ziel uit de GGZ dreigt te verdwijnen sommige zorgverzekeraars claimen dat alles juist veel beter gaat. Verwarrend, maar wel a sign of times.” [p73]

Continue reading Vooruit denken

Decentralisaties en verandermanagement (1)

Wat kunnen gemeenten leren uit de literatuur over verandermanagement – om praktisch toe te kunnen passen bij de aanstaande decentralisatie van taken van het Rijk en provincies naar gemeenten? De afgelopen weken heb ik het boekje “HBR’s 10 Must Reads on Change Management” gelezen. Een boekje met de ondertitel: “If you read nothing else on change management, read these definitive articles from Harvard Business Review”. Op basis van deze titel zou je zeggen dat het verplichte literatuur is voor alle programmamanagers en projectleiders die zich momenteel bezighouden met de drie decentralisaties binnen de overheid: (a) de transitie jeugdzorg naar gemeenten, met de nieuwe Jeugdwet; (b) de overheveling van onderdelen uit de langdurige zorg (AWBZ) naar gemeenten; (c) de invoering van de Participatiewet.

Continue reading Decentralisaties en verandermanagement (1)

Consequenties van gemeentelijke regie in de zorg

Precies 3 jaar geleden deelde ik onderstaand bericht over mogelijke scenario’s in de maatschappelijke zorg. Hoe ziet het landschap van de Wmo in Nederland er vandaag uit? Zou aardig zijn om dat in kaart te brengen aan de hand van de vier scenario’s.

Ik heb bij deze update de scenario’s in een filmpje gegoten (zie onder).


De transitie van de AWBZ-begeleiding naar de Wmo zal gebeuren volgens de moderne ideologie van ‘De Kanteling’ en ‘Welzijn nieuwe stijl’ waarbij de integrale benadering van de cliëntvraag het uitgangspunt is. In het beste geval leveren we de administratieve procedures van het CIZ, Bureau Jeugdzorg en het Zorgkantoor in voor het democratische toezicht door de gemeenteraad. Toezicht op af- stand en ruimte voor de professionele hulpverleners. Van de gemeenten wordt verwacht dat ze de regie nemen. Maar hoe gaan ze dat doen?

Hieronder schets ik vier mogelijke scenario’s op basis van twee centrale thema’s: (a) welk sturingsmechanisme prefereert de gemeente? (b) welke beleidsuitgangspunt kiest de gemeente? De twee thema’s vormen samen vier mogelijke scenario’s, vier verschillende toekomsten die alle vier meer of minder plausibel zijn. De scenario’s be- schrijven uitersten die – in min of meer verdunde vorm – werkelijkheid kunnen worden.

Continue reading Consequenties van gemeentelijke regie in de zorg

Cliëntgroepen AWBZ-begeleiding

Het tweede deel van het rapport over cliëntgroepen AWBZ-begeleiding stelt me een beetje teleur. Het doel is om gemeenten een idee te geven van de mogelijkheden tot vernieuwing/innovatie. Maar ik lees niet zoveel dat echt aanzet tot vernieuwend denken.

Een voorbeeld. Voor de doelgroep Volwassenen met psychiatrische problematiek geeft bijlage 2, verdeeld over verschillende “denkrichtingen voor vernieuwing” in totaal 105 voorbeelden en suggesties. Dat is veel. Continue reading Cliëntgroepen AWBZ-begeleiding

Observeren nodig voor AWBZ transitie

Als je mensen vraagt wat ze anders willen, dan is het antwoord meestal een beetje minder van dit of een beetje meer van dat. Mensen passen zich meestal aan en daardoor blijft de bestaande situatie het uitgangspunt en is ‘outside the box-denken’ een lastige opgave.

“Henry Ford understood this when he remarked, “If I’d asked my customers what they wanted, they’d have said ‘a faster horse.'” This is why traditional techniques such as focus groups and surveys, which in most cases simply ask people what they want, rarely yield important insights. The tools of conventional market research can be useful in pointing toward incremental improvements, but they will never lead to those rule-breaking, game-changing, paradigm-shifting breakthroughs that leave us scratching our heads and wondering why nobody ever thought of them before.”

Continue reading Observeren nodig voor AWBZ transitie

Veranderkracht van gemeenten

In het boek Erop-af schetst Jos van der Lans de contouren van het nieuwe sociaal werk. In het laatste hoofdstuk geeft hij 10 hervormingsprincipes. Over het eerste principe wil ik het hier kort hebben: “gemeenten moeten de veranderingsmacht grijpen“.

Van der Lans begint dit principe als volgt:

“Dat het in de frontlinies van de samenleving en aan de voordeuren van de instituties anders moet, is niet een nieuwe conclusie. Dat weten we eigenlijk al jaren. Dat is ook de reden waarom we spreken van integrale aanpak, van ketensamenwerking, van regierollen, allemaal initiatieven om (de veelvoud aan) partijen tot elkaar te brengen en hun werkzaamheden beter en efficiënter op elkaar af te stemmen. Echt veel zoden heeft dat niet aan de dijk mogen zetten. Nogal eens leidde het tot een extra vergadering of een extra professional, maar niet tot effectiever professioneel handelen. Continue reading Veranderkracht van gemeenten

Eigen Kracht in de OGGz

Inmiddels weet bijna iedereen wel wat Eigen Kracht-conferenties zijn. Deze conferenties komen voort uit de Family Group Conferences die ontstaan zijn in Nieuw Zeeland. Het is een benadering die formele instanties als de overheid en hulpverleningsinstellingen samen brengt met het informele systeem van familie en het sociale netwerk, om tot een gezamenlijke oplossing te komen voor een cliënt(systeem). Het doel is om het gezin, de familie en anderen in het sociale netwerk zoveel mogelijk zelf de oplossingen te laten aandragen voor de problemen. Een onafhankelijke coördinator die geen verleden heeft in de hulpverlening zorgt er voor dat het proces (de conferentie en het vervolg) goed verloopt.

Eigen Kracht-conferenties (EKC’s) worden vooral ingezet in gezinnen en in de jeugdhulpverlening. In opdracht van de centrumgemeente Groningen heeft de Hanzehogeschool enige tijd geleden een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden en beperkingen om EKC’s ook in de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGz) in te zetten. Continue reading Eigen Kracht in de OGGz