Ruimte voor Maatwerk

POORT-3

Goede toegang tot hulp, ondersteuning en zorg vergt ruimte voor maatwerk, ruimte om uitzonderingen te maken op regels en gangbare procedures.

Helaas is toegang tot hulp steeds meer een kwestie van (te) ingewikkelde administratieve organisatie: van het voldoen aan de vele toegangscriteria, van het strikt volgen van bureaucratische regels en van de toepassing van gestandaardiseerde werkprocessen. Ons idee is dat regels en procedures slechts middelen zijn om een doel te bereiken; als ze een belemmering vormen, wijken we af, en maken zo een uitzondering op de regel. Dat brengt ons terug bij de kern: we onderkennen de verschillen tussen mensen en hun situatie en om- armen het idee dat hulp individueel en persoonlijk maatwerk is.

Wij willen de hulpverlening flexibel maken, om ook complexe hulpvragen tot een oplossing te (kunnen) brengen. Dat betekent dat:

  1. hulpverleners/sociale wijkteams zelf in staat zijn om de uitzondering op de regel te maken, of
  2. dat de flexibiliteit op een andere manier georganiseerd is.

Het doel is altijd passende hulp te zoeken/regelen, o.a. door professionals uit de verschillende kokers te verbinden rond problemen van individuele cliënten. Evalueren, reflecteren en innoveren van werkprocessen doen we achteraf (zie aflevering 7: Leren van Fouten).

Voorbeelden Ruimte voor maatwerk

Hieronder enkele voorbeelden ter illustratie en inspiratie:

  • Derde rapportage Transitiecommissie Sociaal Domein met de titel “Mogelijk maken wat nodig is” is verplichte literatuur voor iedereen die echt ruimte wil maken voor maatwerk in het sociale domein. Het rapport heeft een dikke bijlage waarin 17 casussen worden beschreven. Daarbij is “bewust gekozen voor casussen waarin gezocht wordt naar maatwerk, maar waarin de optimale oplossing wordt belemmerd omdat men tegen grenzen aan loopt. Of dat in ieder geval zo ervaart. Dat kunnen financiële grenzen zijn, grenzen die te maken hebben met wetten, regels of protocollen of grenzen die te maken hebben met samenwerking, cultuur, kennis, organisatie. Een aantal casussen omschrijft juist een situatie waarin maatwerk heeft bijgedragen aan een oplossing. Een oplossing die vóór de decentralisaties misschien niet werd gezien of niet mogelijk was. Van de casussen kan geleerd worden, ze zeggen niets over het al dan niet functioneren van het nieuwe stelsel en/of de wijkteams in algemene zin.” 

ruimte voor maatwerk

  • De aflevering “Zorgzaamheid en het belang van de menselijke maat” van Filosofische Kwintet (Human,16 augustus 2015) in de serie “De Duurzame Mens” gaat over de vraag: Hoe kunnen we in deze tijd van grote systemen, rendementsdenken en flexibilisering oog houden voor de menselijke maat? En zijn we er nog voor elkaar bij tegenslag als ziekte en werkloosheid? Albert Jan Kruiter stelt o.a. dat  een menselijke maat meer diversiteit en maatwerk impliceren en dat een overheid ongelijke gevallen verschillend moet behandelen.
  • Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling geeft in het advies “Leren innoveren in het sociaal domein” veel zinvolle adviezen. Drie  aanbevelingen zijn m.n. van toepassing op het creëren van ruimte voor maatwerk: (1) Wijk af van de standaardoplossing als de praktijk daarbij gebaat is; (2) Schrap procedures en protocollen of pas ze aan wanneer de oude niet bijdragen aan maatschappelijke doelstellingen of ze zelfs schaden; (3) Organiseer leeromgevingen om te reflecteren op de werkwijzen en deze telkens weer aan te passen aan de beoogde maatschappelijke doelstelling.
  • In februari 2016 is het zogenaamde “Aanjaagteam Verwarde Personen” met een tussenrapportage gekomen (inclusief een dikke bijlage). Het rapport bevat 9 bouwstenen en oplossingen voor een sluitende aanpak. In het kader ’Ruimte voor maatwerk’ is met name bouwsteen 8 relevant: Passende ondersteuning, zorg en straf.
  • Zie ook: pleidooi van Gemeentelijke Ombudsman regio Amsterdam om radicaler maatwerk te leveren.

Noten:

[8]  Bijvoorbeeld via een oplossingsteam of Kafkabrigade op regionaal niveau. Widlak, A. & Peeters, R. / Kafkabrigade (2015) Verdien het Contact met de Burger – vormgeven van overheidsdienstverlening voor schrijnende gevallen.

>>> GA verder >>> POORT-4

<<<GA  terug   <<<  POORT-2

 

Organisaties bewegen door doen en door denken.