De titel “zwerfjongeren als oefenterrein” kan op twee manieren uitgelegd worden:
- Zwerfjongeren zijn ‘in de leer’ om de daklozen van de toekomst te worden;
- Het probleem van de zwerfjongeren kan door gemeenten gezien worden als de ideale proefsituatie, vooruitlopend op de overdracht van de jeugdzorg van provincies naar gemeenten.
Over het eerste kunnen we kort zijn, omdat bijna iedereen daarover hetzelfde denkt: zwerfjongeren moeten zo snel als mogelijk uit het zwerfcircuit gehaald worden omdat ze anders de verkeerde dingen leren en de kans op verder afglijden groot is.
Over het tweede punt zouden we ook kort kunnen zijn — in theorie. Maar de praktijk is weerbarstiger.
Het probleem van de zwerfjongeren in Nederland is een hardnekkig probleem. Iedereen zal desgevraagd zeggen dat het een schande is dat dit probleem op deze schaal nog in Nederland bestaat. Maar … er gebeurd niet zoveel. De Algemene Rekenkamer constateert de laatste jaren — elke keer opnieuw — dat er weinig voortgang is in de aanpak van het zwerfjongerenprobleem.
Rijk, provincies en gemeenten praten met elkaar om te komen tot een integrale aanpak voor zwerfjongeren. Dat is winst. Maar, the proof of the pudding is in the eating. Gebeurd er ook wat? Worden de woorden echt omgezet in daden?
Een gemeente hoeft natuurlijk niet te wachten tot Rijk, provincies en gemeenten er aan de onderhandelingstafel uit zijn. Veel zwerfjongeren zijn ouder dan 18 en vallen dus al onder de verantwoordelijkheid van de gemeente. Bovendien komt de hele jeugdzorg in de toekomst op het bordje te liggen van de gemeenten. Door daadwerkelijk en daadkrachtig met het probleem van de zwerfjongeren aan de slag te gaan, kan de gemeente alvast goed oefenen voor deze toekomstige regierol. Het probleem van de zwerfjongeren is in omvang beperkt, maar complex. Ideaal om in het klein, maar met veel diepgang, te oefenen. Als het lukt om de integrale aanpak voor zwerfjongeren te regisseren is een gemeente er pas klaar voor om de hele jeugdzorg tot zich te nemen!
Heel mooi gezegd Johan! De winst aan de onderhandelingstafel zit hem er in dat iedereen zich ervan bewust wordt dat het probleem voor zwerfjongeren niet aan die onderhandelingstafel kan worden opgelost. Want inderdaad als er echt voor zwerfjongeren een oplossing moet worden gevonden dan kan dat niet binnen de bestaande kaders maar dan moet je bereid zijn om daar buiten te stappen en echt met goede wil, creativiteit en doorzettingsvermogen te komen. En dus niet alleen voor opvang te zorgen, maar je verbinden en doorpakken naar samenwerking met alle terreinen waarop deze jongeren hulp nodig hebben.
Johan, ik vraag me af hoe jouw mening past de vaststelling dat zwerfjongeren ‘klaar zijn met jeugdzorg’.
Wanneer gemeenten ook verantwoordelijk worden voor jeugdzorg zie ik vooral voordelen in overdracht en financiering voor de aanpak van zwerfjongerenproblematiek.
Ico, je hebt gelijk dat een overdracht ook voordelen heeft. Vooral als het gaat om het voorkomen van zwerven door jongeren, bijvoorbeeld omdat gemeenten straks zelf ‘verlengde jeugdzorg’ kunnen inzetten (wat nu vaak ontbreekt / onvoldoende ingezet wordt). Maar, er is meer. Het is niet alleen een kwestie van geld, maar ook van de regierol willen nemen. Dat kunnen gemeenten nu ook al. De meeste zwerfjongeren zijn ergens tussen de 19 en 21 jaar … wat weerhoudt gemeenten om daar voortvarend mee aan de slag te gaan? Als dan straks de overdracht een feit is, kunnen ze dat andere deel ook aanpakken. De kern van mijn betoog is dat we niet hoeven te wachten!
Misschien is het een idee om hier het advies van Tom van Yperen en Peter Stam te volgen. Zij schreven een discussiestuk voor de VNG over de decentralisatie van de jeugdzorg (zie: http://bit.ly/ftK6Mv). Hun advies nummer 14 luidt: “Experimenten en pilot: Ondersteun lopende en nieuwe pilots om de mechanismen in het nieuwe kader uit te testen en de kinderziektes eruit te halen.”
Zwerfjongeren als pilot in het kader van de overdracht van de jeugdzorg naar gemeenten — lijkt me een goed plan!