Voor het weekblad HP/De Tijd heeft Coco Gubbels, twee keer twee weken, undercover als dakloze geleefd, eerst in Utrecht en daarna in Den Haag.
Enkele fragmenten uit de twee artikelen in HP/De Tijd (week 39 en week 40, 2010):
- Dag 4 Utrecht: “Nu begrijp ik waarom ik de eerste dag geen daklozen herkende: ze zien er niet zo uit. Ze wassen zich elke dag, dragen gewone kleren en bewaren hun spullen in een opvangcentrum. Alleen de verslaafden, de psychiatrische patiënten en de buitenslapers lopen er vaak onverzorgd bij en zien er als ouderwetse zwervers uit.”
- Dag 6 t/m 10: “Hoe meer ik met mensen praat, hoe vaker ik hoor dat ik andermans verhalen met een korreltje zout moet nemen.”
- Dag 11 Utrecht: “A1 kijken we samen naar het voetbal en zitten we te kaarten en te schaken, ik leef hier tussen moordenaars, drinkers, drugsgebruikers, dealers en dieven.”
- Dag 12 Utrecht: “Het begint een sleur te worden. Het heeft wel iets van wonen in een commune, waar je gezellig met z’n allen eet en ontspant. Ik begrijp nu waarom sommige mensen aan dit leven verslingerd raken.”
- Dag 2 Den Haag: “Langzaam volg ik de andere daklozen naar de dagopvang aan de Sint Barbaraweg, even verderop. Die gaat pas om acht uur open, dus we staan voor een dichte deur. Het is koud in de regen. Binnen zit het personeel gezellig te kletsen. Het lijkt wel pesterij.”
- Dag 3 t/m 5 Den Haag: “Het verblljf in de nachtopvang is verschrikkelijk. Ik slaap amper, de mannen blijven me maar aangapen en ik voel me eenzaam en alleen. (…) Als ik een camera aan het plafond ontdek, besluit ik me niet meer aan- of uit te kleden. Douchen doe ik ook niet meer. De medewerkers blinken niet bepaald uit in menselijke interactie.”
- Dag 8 Den Haag: “Ik heb er genoeg van, ik blijf hier geen dag langer. Vastbesloten loop ik tegen half acht ‘s-ochtends de nachtopvang uit. Ik weet niet waar ik vannacht zal slapen, maar ik wil niet meer terug naar de Binckhorst.”
In het eerste stuk over Utrecht is er met de opvang niet veel mis, de nadruk ligt op de mede-daklozen. Het tweede stuk over Den Haag is erg negatief over de opvang. Coco verlaat de nachtopvang en gaat met dakloze Frank op stap (ze slaapt op het strand en daarna bij Frank in huis). De vraag waar ik mee blijf zitten is, of de daklozenopvang in Den Haag echt zoveel slechter is dan die van Utrecht. Of dat de waarneming van Den Haag — door Coco — anders/kritischer is, omdat het allemaal niet meer zo nieuw is als de eerste twee weken in Utrecht.
Het is overigens ook opvallend hoeveel aandacht er de laatste tijd is voor daklozen, in de schrijvende pers en op TV. Daarbij valt me ook op dat het niet over feiten, analyse en oplossingen gaat, maar over sfeerbeelden en impressies. Het leven van de dakloze persoon, meer of minder in scène gezet, is het onderwerp. Het bestaan van de daklozen als reality show.
“Daarbij valt me ook op dat het niet over feiten, analyse en oplossingen gaat, maar over sfeerbeelden en impressies”
Zie dan ook http://www.almerevandaag.nl/nieuws/almere/article6469417.ece/Toename-dak–en-thuislozen
Maar blijkbaar is het nog steeds nodig om de ‘werkelijkheid’ aan te tonen, omdat de ‘officiële’ berichtgeving bijv. n.a.v. de Monitior MO (Trimbos) en de geluiden uit de grote steden blijvend juichend rapporteren, dat ze ‘het probleem hebben ‘opgelost’ !?
Is dat dan wel zo?! Cliëntenorganisaties zien op straat dat dat vaak nog wel een beetje bezijden de waarheid is. En dat het ‘beeld’ ook nog wel enige bijstelling nodig heeft.
Toch?!
Je veronderstelling over het verschil tussen Utrecht en Den Haag verklaart dat misschien wel voor een deel, ben ik wel met je eens.
hartelijke groet,
Edo
Edo,
G4-verhaal is voor een deel zeker ook meer ‘sfeerbeeld’ (verhaal voor de politiek) dan harde feiten. En of het in de G4 nou echt beter gaat dan voorheen … dat moet dus nog blijken.
Ik snap de behoefte om het positieve beeld wat te corrigeren, maar vraag me af of alle recente publiciteit de zaak echt verder brengen.
Ik zag de journalist Coco Gubbels van HP/De Tijd het volgende twitteren: “Toch apart dat de Haagse daklozen massaal positief hebben gereageerd en de Utrechtse daklozen zo negatief…”. Mij lijkt dat daklozen in Den Haag zich gesteund voelen door haar opmerkingen in het artikel over de slechte opvang, en dat daklozen in Utrecht zich negatief neergezet voelen als “moordenaars, drinkers, drugsgebruikers, dealers en dieven”
Beste Johan,
Er is inderdaad veel aandacht voor daklozen de laatste tijd. Onder andere omdat er enkele jaren geleden actief beleid is ingezet om deze kwetsbare groep mensen beter op te vangen en te begeleiden. De reacties van de overheid over dit traject zijn wel erg positief en ik vind dat als journalist moeilijk te geloven. Daarnaast zijn er door de crisis juist daklozen bij gekomen in plaats van verminderd.
In gesprekken met hulpverleners is ook naar voren gekomen dat er slechts deels vooruitgang is geboekt: de makkelijker te benaderen groepen en de mensen die graag meewerken en makkelijk te begeleiden zijn, dat gaat goed. Maar er zijn nog te veel mensen die geen passend traject hebben, rigiditeit bij de gemeenten is groot, er is geen ruimte, geld of moeite, instanties werken nog steeds langs elkaar heen…
Door de undercover heb ik getracht een tussentijdse impressie te krijgen van die wereld, wie er dakloos zijn en hoe de opvangcentra werken. Ik heb natuurlijk geen volledig beeld, daarom noem ik het ook een impressie.
Maar er zijn wel degelijk veel meer daklozen dan men wil doen geloven en het belangrijkste is misschien wel dat het echt IEDEREEN kan overkomen!
Iets anders is dat wanneer alleen cijfers worden gecommuniceerd, men veelal de schouders optrekt en doorgaat. Het publiek wordt liever niet geconfronteerd met armoede en het ongeluk van een ander. Cijfers zeggen niets meer, daarom is het nodig om door middels van verhalen en persoonlijk relaas te laten voelen wat het is om dakloos te zijn.
Wat betreft mijn verschillende oordelen over de opvang in Utrecht en Den Haag: ik heb natuurlijk maar in één opvang per stad geslapen en daarmee kan ik niks zeggen over de andere locaties of de opvang in het algemeen. Over Utrecht was ik lovend omdat de locatie, de indeling, de ruimte en de medewerkers ook werkelijk veel beter was dan de nachtopvang in Den Haag!! Ik nodig je uit om er eens te gaan kijken… Niemand wil in de Binckhorst slapen, echt niet. Het is er (te) klein, er zijn onvoldoende sanitaire voorzieningen, overal camera’s en een beveiliger, de sfeer was er niet ontspannen. En als vrouw zou ik daar ‘s avonds in het donker niet alleen naar toe willen lopen.
Pingback: Tweets die vermelden [doen-en-denken] » Blog Archive » Daklozen als reality show -- Topsy.com
“…en dat daklozen in Utrecht zich negatief neergezet voelen als “moordenaars, drinkers, drugsgebruikers, dealers en dieven” Dat lijkt me een slip of the pen, want het komt niet overeen met de rest van het verhaal. Jammer dat die dr’in is gekomen of gebleven …
Heb zelf overigens nog geen reacties vanuit Utrecht gehoord …
Dag allen,
Misschien is enige nuance op zijn plaats.
Ten eerste in de G4 gaat het echt beter dan 5 jaar geleden: minder daklozen op straat, meer daklozen passende zorg en huisvesting. Dat wil niet zeggen dat het probleem opgelost is. En ik geloof niet dat iemand dat beweert.
Zo geeft de G4 zelf aan dat er een groep daklozen die “moeilijk plaatsbaar” is, of minder ambtelijk gezegd, een groep voor wie de huidige aanpak niet werkt. In de tweede fase van het plan gaan de steden, ieder op hun eigen manier wat aan doen (denk aan housing first bijvoorbeeld). Bovendien komen er “nieuwe” mensen in het circuit, dat zijn niet zo zeer de slachtoffers van de kredietcrisis (dat komt nog wel…), maar o.a. de midden- en oost europeanen en vooral mensen zonder geldige verblijfstatus. Zolang de politiek geen keuzes maakt, blijft het voor gemeenten individueel doormodderen met deze groepen die ze wettelijk geen structurele opvang mogen bieden.
Het is goed dat het grote publiek, door dit soort berichtgeving een idee krijgt dat er in Nederland mensen anno 2010 nog steeds op de straat en/of slechte nachtopvang zijn aangewezen. En dat dakloosheid als emotie cq beleving wordt gebracht, het zij zo. Maar laten we de cijfers alsjeblieft niet vergeten! Er is wel degelijk vooruitgang geboekt. Dat het beter kan en moet, doet daar niets aan af.
Ten tweede is de nachtopvang slechts een (klein) deel van de daklozenvoorzieningen. Deze vorm van opvang is in veel steden helaas qua opzet achterhaald en inadequaat. In die steden blijkt het te gaan om een vorm van passantenopvang gericht op mannen. Opvang die in de jaren ’50 van de vorige eeuw goed voldeed. Zie ook eerdere bericht van Johan over Groningen, dat exemplarisch is voor ouderwetse beleid van rondpompen van daklozen. Helaas fungeert juist deze opvang nog steeds als toegangspoort of eerste kennismaking met de hulpverlening. Beter niet dakloos worden, dus. Of liever, afschaffen en/of omvormen tot eerste opvang waar je niet drie nachten maar bijvoorbeeld drie maanden dag- en nacht mag blijven met adequate hulpverlening.
Tot slot, daklozen zijn net gewone mensen, dus in sommige gevallen ook bijvoorbeeld crimineel. Zonder een hele groep uit te maken voor alles wat slecht is, zoals in artikel wordt gesuggereerd, lijkt het me ook onzin om net te doen of alle daklozen zielige slachtoffers zijn. Feit blijft dat te veel nachtopvang, onveilig is. Dat mag gezegd.